проект ENVIRONMENTAL APPLICABLE LAW ONLINE PLATFORM
Жалба до Европскиот суд за човекови права
Европскиот суд за човекови права (ЕСЧП) во Стразбур е постојан меѓународен судски орган од 1998 година, кое одлучува по жалби од физички и правни лица кои се однесуваат на прекршување на граѓанските и политичките права согласно Европската конвенција за човекови права, ратификувана од 47 земји.
Физичко или правно лице може да поднесе жалба до ЕСЧП доколку:
- Првата фаза се нарекува фаза на помирување, во која ЕСЧП ги повикува странките во постапката во рок од 12 недели да испитаат дали постои можност за спогодба. Во оваа фаза, генерално е неопходно подносителот на жалбата да има правно застапување, освен ако Судот не одлучи поинаку. Постои можност за самозастапување, за што врз основа на пријава и согласно член 36 од Деловникот на Судот одлучува претседателот на сенатот. Според Деловникот на Судот, постои можност за добивање бесплатна правна помош, но доделената помош не е сеопфатна, туку само придонес кон целосните трошоци за застапување. Ако фазата на поминување не успее, следи:
- Втората фаза, наречена фаза на спор. Во овој момент, спротивставените страни разменуваат мислења, го поткрепуваат со документација и се договараат за барањето за правична отштета. На подносителот на жалбата му треба правно застапување во фазата на спорот, но сè уште постои можност за самозастапување врз основа на барање за кое ќе одлучува председател на сенатот.
Меѓутоа, кога двофазниот процес не е соодветен, следи пријателско решавање и размена на мислења која се одвива во една фаза.
Постапките пред ЕСЧП се без судски такси.
Јавноста може да има пристап до сите податоци и документи во случајот, освен до документите кои се предмет на постапката за пријателско спогодување. Меѓутоа, подносителот на жалбата има можност, по образложено барање, да побара од ЕСЧП делумно или целосно да го ограничи пристапот до постапката за јавноста.
eComms е онлајн алатка која овозможува електронска комуникација испраќање и примање документи помеѓу ЕСЧП и правниот застапник на подносителот на жалбата. Упатствата за користење на алатката eComms се претставени во видео содржини на англиски јазик.
SOP - State of Proceedings е веб-пребарувач кој им овозможува на странките слободно да ја побараат фазата во која се наоѓа постапката жалбениот предмет, но само доколку предметот не е анонимен, не е во тек и е доделен на судски совет.
Поради принципот на транспарентност и пристапност, јавноста има пристап до:
- база на податоци што обезбедува пристап до судската пракса - HUDOC. Достапни се и:
- видео инструкции на англиски јазик за општо пребарување HUDOC,
- видео инструкции на англиски јазик за напредно пребарување на HUDOC,
- база на податоци што обезбедува пристап до документи поврзани со извршувањето на пресудите на ЕСЧП - HUDOC EXEC. Достапни се и пишани упатства за користење на базата на податоци HUDOC EXEC.
- база на податоци по области - Factsheets,
- Одлуките на ЕСЧП според различни критериуми (според повреди, новости, клучни зборови, по предмети и видови одлуки) на порталот на Државното правобранителство на Република Словенија,
(достапено само на словенски јазик)
- одлуки на ЕСЧП врз основа на жалби поднесени од македонски граѓани преку порталот PIS - Правен информативен систем на Република Словенија.
Физичко или правно лице може да поднесе жалба до ЕСЧП доколку:
- Се исполнети сите услови од член 47 од Деловникот на Судот на правдата.
- Ако во жалбата се наведува повреда на барем едно од правата утврдени во Конвенцијата или Протоколите.
- Ако подносителот на жалбата се жали против држава која ја ратификувала Конвенцијата и протоколите (но не сите држави ги ратификувале сите протоколи, па затоа треба да се провери списокот на ратификации).
- Ако прекршокот е наменет против општинската власт - законодавната, судската и извршната власт. ЕСЧП нема овластувања над поединци и лица регулирани со приватно право.
- Ако е навремена - наведениот прекршок се случил по датумот на кој државата ја ратификувала Конвенцијата или протоколите,
- Ако ова е директно кршење на основно право (сте личност и директна жртва) и последователно сте претрпеле вистинска штета или сте доведени во значително неповолна положба.
- Ако сите национални правни средства пред националните судови се претходно исцрпени
- Ако е навремена - мора да биде поднесена до ЕСЧП во рок од 6 месеци по уредно доставена конечна одлука на највисокиот надлежен национален суд. Рокот за поднесување до ЕСЧП истекува, дури и ако последниот ден од рокот (шест месеци) паѓа во недела, слободни денови идржавни празници. Протокол бр. 15 часа од Конвенцијата, го скратува рокот за поднесување жалба до Судот по исцрпување на правните средства, од шест месеци на четири месеци. Новиот рок од четири месеци ќе стапи на сила на 1 февруари 2022 година, по завршувањето на преодниот период.
- Ако е целосна, со приложување на оправдување и образложенија поткрепени со цврсти докази (документи, решенија, медицински извештаи, изјави на сведоци итн.)
- Ако испадне дека дошло до неоправдано мешање во основно право (ЕСЧП не делува како апелационен суд во однос на националните судови и затоа што нема овластувања да ги укинува или менува одлуките на националните судови доколку жалителот смета дека одлуката на националниот суд е неоправдана или неточна).
- Ако жалбата сè уште не е разгледана од ниту едно друго меѓународно тело.
- Ако жалбата сè уште не е разгледана од ЕСЧП.
- Ако не станува збор за повторена, бесмислена, несоодветна, навредлива или тривијална жалба,
- Ако станува збор за нови прашања за човековите права, а не оние кои веќе ги решавал националниот суд.
- треба да се пополнат сите полиња на пропишаниот формулар за жалби,
- треба да биде напишано читливо, концизно, и без употреба на кратенки или симболи, а најдобро е текстот да биде во печатена форма.
- Службени јазици на судот се англиски и француски. Меѓутоа, подносителот на жалбата може да пишува и на јазикот на државата-членка на Конвенцијата. Преписката ќе биде на јазикот на кој жалителот ја поднел жалбата, но по барање на судот и предложените забелешки од националниот орган (владата), понатамошната кореспонденција меѓу ЕСЧП и странките ќе биде на англиски или француски јазик.
- Ако сакате да имате застапувач, потребно е кон жалбата (или подоцна, доколку дојде до промени) да се исполни и додаде полномошно за застапување на пропишаниот формулар.
- Во случај на групна жалба, мора да се следат дополнителни инструкции. Ако има повеќе од 10 подносители на жалба, застапувачот мора покрај апелациските обрасци и документи да приложи пропишана excel табела. Доколку застапникот е адвокат, мора да ја испрати пропишаната exel табела во е-формат (на CD-ROM или USB стик). Судот може да даде повеќе дополнителни упатства кои мора да се следат, во спротивно жалбите нема да се разгледуваат.
- Во кратка брошура се објавени и некои дополнителни објаснувања за поднесувањето на жалба и нејзиното постапување.
- жалбите до ЕСЧП мора физички да се испратат по редовна пошта до The Registrar, European Court of Human Rights, Council of Europe, 67075 Strasbourg cedex, FRANCE.
- Првата фаза се нарекува фаза на помирување, во која ЕСЧП ги повикува странките во постапката во рок од 12 недели да испитаат дали постои можност за спогодба. Во оваа фаза, генерално е неопходно подносителот на жалбата да има правно застапување, освен ако Судот не одлучи поинаку. Постои можност за самозастапување, за што врз основа на пријава и согласно член 36 од Деловникот на Судот одлучува претседателот на сенатот. Според Деловникот на Судот, постои можност за добивање бесплатна правна помош, но доделената помош не е сеопфатна, туку само придонес кон целосните трошоци за застапување. Ако фазата на поминување не успее, следи:
- Втората фаза, наречена фаза на спор. Во овој момент, спротивставените страни разменуваат мислења, го поткрепуваат со документација и се договараат за барањето за правична отштета. На подносителот на жалбата му треба правно застапување во фазата на спорот, но сè уште постои можност за самозастапување врз основа на барање за кое ќе одлучува председател на сенатот.
Меѓутоа, кога двофазниот процес не е соодветен, следи пријателско решавање и размена на мислења која се одвива во една фаза.
Постапките пред ЕСЧП се без судски такси.
Јавноста може да има пристап до сите податоци и документи во случајот, освен до документите кои се предмет на постапката за пријателско спогодување. Меѓутоа, подносителот на жалбата има можност, по образложено барање, да побара од ЕСЧП делумно или целосно да го ограничи пристапот до постапката за јавноста.
eComms е онлајн алатка која овозможува електронска комуникација испраќање и примање документи помеѓу ЕСЧП и правниот застапник на подносителот на жалбата. Упатствата за користење на алатката eComms се претставени во видео содржини на англиски јазик.
SOP - State of Proceedings е веб-пребарувач кој им овозможува на странките слободно да ја побараат фазата во која се наоѓа постапката жалбениот предмет, но само доколку предметот не е анонимен, не е во тек и е доделен на судски совет.
Поради принципот на транспарентност и пристапност, јавноста има пристап до:
- база на податоци што обезбедува пристап до судската пракса - HUDOC. Достапни се и:
- видео инструкции на англиски јазик за општо пребарување HUDOC,
- видео инструкции на англиски јазик за напредно пребарување на HUDOC,
- база на податоци што обезбедува пристап до документи поврзани со извршувањето на пресудите на ЕСЧП - HUDOC EXEC. Достапни се и пишани упатства за користење на базата на податоци HUDOC EXEC.
- база на податоци по области - Factsheets,
- Одлуките на ЕСЧП според различни критериуми (според повреди, новости, клучни зборови, по предмети и видови одлуки) на порталот на Државното правобранителство на Република Словенија,
(достапено само на словенски јазик)
- одлуки на ЕСЧП врз основа на жалби поднесени од македонски граѓани преку порталот PIS - Правен информативен систем на Република Словенија.