проект ENVIRONMENTAL APPLICABLE LAW ONLINE PLATFORM
Избори за Европскиот парламент
Изборите за Европскиот парламент се одржуваат во сите земји-членки на Европската унија. Резултат на изборите се 705 избрани претставници кои ги застапуваат интересите на ниво на ЕУ. Словенија има 8 пратеници во Европскиот парламент. Бројот на пратеници во Европскиот парламент зависи од населението на секоја земја-членка на ЕУ и од одредбите на европските договори.
Европскиот парламент е единственото тело кое се формира директно - преку избори. Со Законот за избор на пратеници од Република Словенија во Европскиот парламент (ZVPEP, Службен весник на Република Словенија, бр. 40/04 - официјален пречистен текст, 41/07 – ZVRK, 109/09, 9/ 14 и 59/17) правото, изборниот систем, кандидатурата, гласање и исходот од изборите.
Избори за пратеници од Република Словенија за Европскиот парламент распишува претседателот на Републиката. Актот за распишувањето на изборите се објавува во Службен весник на Република Словенија (член 3 од ZVPEP).
Членовите на Република Словенија во Европскиот парламент се избираат директно врз основа на општо гласање со тајно гласање за мандат од пет години.
Изборниот систем е пропорционален со преференцијално гласање - персонализација на изборите, при што гласачите имаат можност да влијаат на изборот на кандидатите, и не само на изборот на политичките партии.
Република Словенија како целина претставува една изборна единица (член 11 од ZVPEP).
Поделбата на мандатите се одвива на ниво на целата земја, каде што пратеничките местата се доделуваат на листите на кандидати според системот d'Hont. Поради утврдување на правото на гласање, мандатите не се поделени по редоследот наведен на кандидатските листи, туку од секоја листа се избираат кандидатите кои добиле најголем број избирачки гласови, при што се земаат предвид само доколку бројот на гласовите го надминува количникот, кој се пресметува со делење на бројот на сите дадени гласови за листата со двојно повеќе од бројот на кандидати на листата (член 13 од ZVPEP).
Право на глас имаат словенечките граѓани кои имаат право да изберат пратеник во државното собрание (полнолетноста на избирачот, е запишан во регистарот на избирачки права, на избирачот не му е одземено правото на глас ). Правото на глас на словенечките граѓани е еднакво на правото на глас на граѓаните на земјите-членки на ЕУ.
Под исти услови како и словенечките граѓани, право на глас имаат и државјаните на земјите-членки на ЕУ кои имаат постојан или привремен престој во Република Словенија (на последниот ден кога се уште може да се поднесат кандидатури), доколку истиот не им е одземен. За странските државјани се применуваат општи услови да бидат запишани во избирачкиот список. Правата на глас на граѓаните на Република Словенија и на странските државјани на другите земји-членки се целосно еднакви вклучуваат активно и пасивно избирачко право, така што граѓаните на другите земји-членки уживаат право на глас под исти услови како и словенечките граѓани (член 10 ZVPEP).
Изборниот процес не се разликува значително од изборите за државното собрание. Истото важи и за кандидатурата, при што се избираат осум пратеници, кои можат да ги предложат политичките партии и гласачите. Во однос на организацијата и работата на избирачките места, гласањето и утврдувањето на резултатот од гласањето, смислено се употребуваат одредбите од Законот за избори на националното собрание (ZVDZ, Урадни листа РС, бр. 109/06 - официјален пречистен текст, 54/07 – одлука на САД, 23 /17) и 29/21), освен ако со ZVPEP не е поинаку определено.
Пратеничките мандати ги дели Националната изборна комисија бидејќи Словенија е единствена изборна единица за овие избори. Потврдувањето на мандатот на пратеникот се врши во земјата и во Европскиот парламент. Националното собрание го потврдува изборот на пратеници на ист начин како и мандатите на неговите пратеници. По направената верификација, претседателот на националното собрание го известува претседателот на Европскиот парламент за исходот од изборите. Европскиот парламент мора да биде информиран за каква било промена на ситуацијата, вклучително со евентуално прекинување на мандатот на пратеникот.
Заштита на избирачкото право
Против одлуката на Народното собрание може да се поднесе жалба до Уставниот суд на Република Словенија. Националната изборна комисија се грижи за законитоста на изборите, ја координира работата на изборните комисии на изборните единици и окружните изборни комисии и врши други задачи во согласност со Законот за изборите на националното собрание.
Европскиот парламент е единственото тело кое се формира директно - преку избори. Со Законот за избор на пратеници од Република Словенија во Европскиот парламент (ZVPEP, Службен весник на Република Словенија, бр. 40/04 - официјален пречистен текст, 41/07 – ZVRK, 109/09, 9/ 14 и 59/17) правото, изборниот систем, кандидатурата, гласање и исходот од изборите.
Избори за пратеници од Република Словенија за Европскиот парламент распишува претседателот на Републиката. Актот за распишувањето на изборите се објавува во Службен весник на Република Словенија (член 3 од ZVPEP).
Членовите на Република Словенија во Европскиот парламент се избираат директно врз основа на општо гласање со тајно гласање за мандат од пет години.
Изборниот систем е пропорционален со преференцијално гласање - персонализација на изборите, при што гласачите имаат можност да влијаат на изборот на кандидатите, и не само на изборот на политичките партии.
Република Словенија како целина претставува една изборна единица (член 11 од ZVPEP).
Поделбата на мандатите се одвива на ниво на целата земја, каде што пратеничките местата се доделуваат на листите на кандидати според системот d'Hont. Поради утврдување на правото на гласање, мандатите не се поделени по редоследот наведен на кандидатските листи, туку од секоја листа се избираат кандидатите кои добиле најголем број избирачки гласови, при што се земаат предвид само доколку бројот на гласовите го надминува количникот, кој се пресметува со делење на бројот на сите дадени гласови за листата со двојно повеќе од бројот на кандидати на листата (член 13 од ZVPEP).
Право на глас имаат словенечките граѓани кои имаат право да изберат пратеник во државното собрание (полнолетноста на избирачот, е запишан во регистарот на избирачки права, на избирачот не му е одземено правото на глас ). Правото на глас на словенечките граѓани е еднакво на правото на глас на граѓаните на земјите-членки на ЕУ.
Под исти услови како и словенечките граѓани, право на глас имаат и државјаните на земјите-членки на ЕУ кои имаат постојан или привремен престој во Република Словенија (на последниот ден кога се уште може да се поднесат кандидатури), доколку истиот не им е одземен. За странските државјани се применуваат општи услови да бидат запишани во избирачкиот список. Правата на глас на граѓаните на Република Словенија и на странските државјани на другите земји-членки се целосно еднакви вклучуваат активно и пасивно избирачко право, така што граѓаните на другите земји-членки уживаат право на глас под исти услови како и словенечките граѓани (член 10 ZVPEP).
Изборниот процес не се разликува значително од изборите за државното собрание. Истото важи и за кандидатурата, при што се избираат осум пратеници, кои можат да ги предложат политичките партии и гласачите. Во однос на организацијата и работата на избирачките места, гласањето и утврдувањето на резултатот од гласањето, смислено се употребуваат одредбите од Законот за избори на националното собрание (ZVDZ, Урадни листа РС, бр. 109/06 - официјален пречистен текст, 54/07 – одлука на САД, 23 /17) и 29/21), освен ако со ZVPEP не е поинаку определено.
Пратеничките мандати ги дели Националната изборна комисија бидејќи Словенија е единствена изборна единица за овие избори. Потврдувањето на мандатот на пратеникот се врши во земјата и во Европскиот парламент. Националното собрание го потврдува изборот на пратеници на ист начин како и мандатите на неговите пратеници. По направената верификација, претседателот на националното собрание го известува претседателот на Европскиот парламент за исходот од изборите. Европскиот парламент мора да биде информиран за каква било промена на ситуацијата, вклучително со евентуално прекинување на мандатот на пратеникот.
Заштита на избирачкото право
Против одлуката на Народното собрание може да се поднесе жалба до Уставниот суд на Република Словенија. Националната изборна комисија се грижи за законитоста на изборите, ја координира работата на изборните комисии на изборните единици и окружните изборни комисии и врши други задачи во согласност со Законот за изборите на националното собрание.